دانش سنتی بومیان هر منطقه خاص جغرافیا و فرهنگ همان مردم است که در طول زمان هماهنگی خارق العاده ای با  محیط و فرهنگ آن پیدا کرده است. در این میان به نظر می رسد که این دانش رو به زوال در خود کلید حل مسائل بسیاری را دارد که به گونه ای غیر قابل باور مهجور و منزوی، بدون آنکه دیده شود در کناری به آرامی رو به زوال است. منطقه هورامان به دلیل قدمت تاریخی و فرهنگی خود و همچنین به دلیل جغرافیای ویژه کوهستانی، دور افتاده بودن و ویژگی خودکفا بودن مردم هورامان که کاملا وسایل و محصولات غذایی و ابزار مورد نیاز برای ادامه زندگی خود را از محیط زیست به دست می آورده اند، به نظر منطقه مناسبی برای موضوع این تحقیق می رسد.

کۆمه‌کاڵ : حسن زیرک ، هشتم آذر ۱۳۰۰ در بوکان به دنیا آمد. در پنج سالگی‌ پدرش را از دست داد و خیلی زود ، شیرینی های کودکیش تلخ گشت . به خاطر شرایط‌ سخت‌ زندگی‌ از تحصیل‌ بی‌بهره‌ ماند ، اما راه موسیقی در کردستان ، آنچنان وابسته ی مکتب نبود . او استعداد کم نظیری در به خاطر سپردن مقام ها ، ملودی ها  و اشعار کردی داشت و همین او را از دیگر همسالانش متمایز می کرد .

برای اضافه کردن صفحه کلید کوردی و همچنین فونتهای کوردی به ویندوز خود و استفاده‌ از آنها در محیط اینترنت و همچنین ویندوز؛ گروه KURDITGROUP در وبسایت خود (www.kurditgroup.org) حدود 40 فونت متنوع به همراه برنامه‌های مورد نظر را منتشر کرده‌است؛ فونتها و صفحه‌کلید ساخته شده کاملا مطابق با استاندارهای UNICODE میباشد.

کۆمه‌کاڵ : در سپيده دم خنك يكي از روزهاي پاييزي سال۱۲۶۶ ه-ق در كلبه ي تابستاني محقري كه در سايه ي درختان زيباي ميوه چون كودك خواب آلوده اي به كاخ مستكبران دهن كجي ميكرد ،در دامن مادري زحمتكش كودكي چشم به دنيا گشود .گريه هاي اوليه او از روح بلندش خبر ميداد . ناآرامي او خواب از ديدگان همه گرفته بود .كودك با زبان بي زباني مي گفت كه روزي به تنهايي با تمامي ستمگران و كل ستم ، خواهد جنگيد و با سلاح زبان بر همه خواهم تاخت . در شب هفتم تولدش زير نور پاك مهتاب ، جمعي گرد آمده ، او را"عبدالقادر"نام كردند .
دیوان میرزا عبدالقادر پاوه ای در سال 1368 به کوشش آقای هادی سپنجی گردآوری ، چاپ و منتشر شد . این کتاب در سال 1388 نیز بار دیگر به کوشش آقای محمد رشید امینی چاپ و منتشر گردید .
نسخه دانلود این کتاب چاپ دوم آن می باشد که توسط آقای محمد رشید امینی گرد آوری شده است .